Veteranendag Dijk en Waard: verleden, verbinding en erkenning
Hij was pas negentien toen hij werd uitgezonden naar Srebrenica. Jong, net begonnen aan zijn volwassen leven en onderdeel van de eerste lichting luchtmobiele militairen met de rode baret. Inmiddels is Sijmen Schouten 52 jaar, woont hij in Sint Pancras en is werkzaam als Coördinator Horeca bij Cool kunst en cultuur in Heerhugowaard. “Wat je daar meemaakt, neem je voor altijd mee. Maar je hoeft het niet alleen te dragen.”
Veteranendag is waardevol voor elke veteraan
De Dutchbatters met rode baretten werden begin jaren negentig naar Srebrenica gestuurd. Zij maakten deel uit van een vredesmissie van de Verenigde Naties. Hun opdracht was om de moslimbevolking te beschermen in een gebied dat door de VN was aangewezen als veilige zone. In de praktijk was deze taak erg moeilijk. De militairen mochten alleen geweld gebruiken als zij zichzelf verdedigden. Ook kregen zij vaak te laat of helemaal geen toestemming voor extra steun, zoals hulp vanuit de lucht. Daardoor konden zij, ondanks hun grote inzet en professionaliteit, het geweld uiteindelijk niet tegenhouden. Het was echt pittig. Er gebeurden dingen die je eigenlijk niet zou moeten meemaken. Zeker niet als jonge jongen.”
Toch kijkt hij niet uitsluitend met zwaarte terug op die periode. Integendeel. “Hoe gek het misschien ook klinkt: ik heb daar ook een hele mooie tijd gehad en vrienden voor het leven gemaakt.” Die positieve herinneringen zitten volgens Sijmen vooral in de onderlinge verbondenheid. “De kameraadschap was enorm. Je leefde maandenlang intens met elkaar samen. Dat smeedt een band die je nergens anders krijgt.”
Beperkte informatievoorziening
Na de val van Srebrenica keerde het Dutchbat bataljon in juli 1995 terug naar Nederland. De militairen kwamen terug in een land dat worstelde met wat er was gebeurd. Velen kregen te maken met heftige emoties, onbegrip en een langdurig maatschappelijk debat over verantwoordelijkheid en schuld. “De informatievoorziening was destijds veel beperkter dan nu. We mochten een keer per week telefoneren met thuis en hadden niet 24/7 toegang tot nieuwsberichten zoals nu. Daardoor wisten familieleden en het thuisfront soms eerder uit de media wat er gebeurde dan de militairen zelf via officiële kanalen. Dat vergrootte de verwarring en spanning, zowel daar als in Nederland. Pas later kwam er meer aandacht voor nazorg en erkenning van de moeilijke positie waarin de Dutchbatters hadden verkeerd, met grote persoonlijke gevolgen voor veel van hen.”
Nauwelijks nazorg
Nazorg, zoals die tegenwoordig bestaat, was er toen nog nauwelijks. “We kwamen gewoon terug en dat was het. Ga verder met je leven. Geen standaard begeleiding, geen gesprekken achteraf. Dat is pas jaren later op gang gekomen.” In de periode na zijn terugkeer kampte Sijmen met boosheid, onrust en nachtmerries. “Ik heb regelmatig wakker gelegen door nachtmerries. Gelukkig ben ik wel altijd open geweest en kon ik mijn gevoelens goed delen. Dat heeft echt veel gescheeld qua PTSS, dat veel van mijn collega’s veel heftiger heeft getroffen.”
Vrienden voor het leven
Hij volgde uiteindelijk wel gesprekken bij een psycholoog, omdat dat inmiddels werd aangeboden door de Nederlandse overheid. Maar al snel merkte hij dat echte erkenning vooral kwam van mensen die hetzelfde hadden meegemaakt. “Ik kon mijn verhaal veel beter kwijt bij mijn maten. Mensen die niet vragen hóe je je voelde, maar die het gewoon wéten.” Die onderlinge herkenning noemt hij essentieel. “Er zijn ervaringen die bijna niet uit te leggen zijn aan buitenstaanders, maar die je onder veteranen wél kunt delen. We zien elkaar een paar keer per jaar en gaan dan een paar dagen weg. Dan praten we, gaan we de diepte in en zijn soms emotioneel. Maar we lachen gelukkig ook heel veel.”
Belang van Veteranendag
Dat gevoel van verbondenheid is één van de redenen waarom Veteranendag voor Sijmen belangrijk is. In gemeente Dijk en Waard wonen naar schatting zo’n zeshonderd veteranen. Niet iedereen is in beeld of voelt zich aangesproken. “Er is een vaste groep veteranen, vooral uit het voormalige Langedijk, die trouw naar deze bijeenkomst komt. Maar er is ook een grote groep die niet weet dat Veteranendag bestaat of denkt: is dit wel iets voor mij?” Volgens Sijmen is Veteranendag nadrukkelijk niet alleen bedoeld voor oorlogsveteranen van tachtig jaar geleden. “Het gaat óók of juist om de jongere veteranen, om militairen van recente missies, om mensen van de marine, marechaussee, politie of andere risico-beroepen.” Juist in deze tijd vindt hij dat belangrijk. “Vrijheid en vrede zijn niet vanzelfsprekend. Dat voelen mensen steeds sterker.”
Geen feestdag
Veteranendag is voor hem geen ‘feestdag’, maar wel een waardevol moment. “Vieren is misschien niet het juiste woord. Het is een dag van erkenning, ontmoeting en even terug zijn bij je maten. Veteranendag is waardering vanuit de samenleving, maar ook waardering voor onszelf. Je drinkt een biertje, je praat, je kunt emotioneel zijn als dat nodig is. Zonder uitleg.” Gemeente Dijk en Waard hecht veel waarde aan Veteranendag en organiseert deze jaarlijks. Op zaterdag 20 juni 2026 komen veteranen samen in Museum Broekerveiling. “Het is belangrijk dat die dag blijft bestaan”, zegt Sijmen. “En dat alle veteranen weten dat ze welkom zijn.”
Stichting Thuis
Ook is Sijmen betrokken bij Stichting Thuis, die zich inzet voor veteranen en andere mensen met trauma’s uit risico-beroepen, maar ook voor hun partners en gezinnen. “PTSS treft niet alleen degene die het heeft, maar sijpelt door in het hele gezin.” Volgens hem wordt dat aspect nog vaak onderschat. “Partners en kinderen dragen ook de trauma’s mee. Juist daarom is ontmoeting zo belangrijk. Niet alleen voor verwerking, maar ook voor erkenning. Met Stichting Thuis, waarin ik samen met onder andere Melvin en Danyella van Geffen in het bestuur zit, hebben we aandacht voor juist de gezinnen om de veteranen heen.”
Discipline, respect, zelfstandigheid
Sijmen merkt dat jongere veteranen soms aarzelen zich aan te sluiten. Schaamte, twijfel of het gevoel dat ze ‘niet genoeg hebben meegemaakt’ spelen een rol. “Maar dat is nergens voor nodig. Je hoeft niets te bewijzen. Veteraan ben je niet voor even, dat ben je voor het leven.” Ondanks alles wat hij heeft gezien en meegemaakt, overheerst bij Sijmen geen bitterheid. “Als ik terugkijk, heeft het leger mij ook veel gebracht. Discipline, respect, zelfstandigheid.” Hij zegt het zonder aarzeling: “Als ik die jongen van toen weer was, had ik het opnieuw gedaan.”