Archeologie

In de grond zitten sporen van vroeger. Denk aan resten van oude gebouwen, voorwerpen of plekken waar mensen vroeger leefden. Dit noemen we het bodemarchief. Het is belangrijk om hier voorzichtig mee om te gaan. Zo kunnen we beter begrijpen hoe mensen vroeger leefden.

Daarom zijn er regels gemaakt. Die regels gaan over hoe we deze resten mogen zoeken, onderzoeken en beschermen. Samen noemen we deze regels de AMZ-cyclus. Dat betekent: Archeologische Monumentenzorg. We beschrijven dit proces op de pagina Archeologische Monumentenzorg  (AMZ).

Archeologie en bouwplannen

Gemeenten moeten bij bouw- en graafwerkzaamheden letten op archeologische resten in de grond. In het bestemmingsplan (en straks het omgevingsplan) staan regels over archeologie. Hierin staat waar kans is op vondsten en welke regels gelden bij werkzaamheden in de bodem.

Waarom is archeologisch onderzoek belangrijk?

Volgens de wet moeten archeologische resten zoveel mogelijk in de grond blijven (in situ). Daarom is het belangrijk om al in een vroeg stadium te weten of er archeologische waarde in het gebied is. Zo kunnen plannen worden aangepast en vertraging of extra kosten worden voorkomen.

Wat moet ik als initiatiefnemer doen?

Als u iets wilt bouwen of veranderen in een gebied waar archeologische resten kunnen zijn, moet u archeologisch onderzoek laten doen. U bent verantwoordelijk voor het opstellen van een Plan van Aanpak (PvA) of een Programma van Eisen (PvE). Dit moet worden goedgekeurd door de gemeente.

Daarna voert een erkend archeologisch bedrijf het onderzoek uit. Op basis van het rapport beslist de gemeente wat er met eventuele vondsten moet gebeuren. Soms is geen vervolgonderzoek nodig. Als er waardevolle resten zijn, moeten die meestal blijven liggen. Als dat niet kan, kan opgraving of begeleiding tijdens het werk nodig zijn.

Wat doet de gemeente Dijk en Waard?

De gemeente beschermt archeologie via kaarten en regels in het bestemmingsplan (geldend omgevingsplan). Ook beoordeelt zij PvA’s en PvE’s en neemt besluiten over hoe om te gaan met archeologische vondsten. De archeologische verwachtingskaart en de toelichting daarop zijn daarbij belangrijke hulpmiddelen.

Hieronder vindt u een overzicht van de wetten die sinds 2016 gelden voor archeologie.

Verdrag van Malta (1992)

  • Europese bescherming
  • Behoud in situ
  • Opleiding en regels

Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie (KNA, sinds 2001)

  • Kwaliteit onderzoek
  • Stappen en rapportage
  • Wie mag graven

Erfgoedwet (2016)

  • Beschermt erfgoed
  • Regelt opgravingen
  • Toezicht en regels

Omgevingswet (2024)

  • Archeologie in plannen
  • Bescherming bij bouwen
  • Lokale regels