Buurtbemiddeling Dijk en Waard: van ergernis naar oplossing
De deurbel gaat. Twee mensen staan op de stoep. Ze stellen zich rustig voor: vrijwillige buurtbemiddelaars. Vaak is dat het begin van een ander gesprek tussen buren. Minder boosheid, meer luisteren. In Dijk en Waard zijn onder andere Marian Verheugd uit Heerhugowaard en Miranda Edens uit Sint Pancras zulke bemiddelaars, aangesloten bij Buurtbemiddeling Dijk en Waard. Zij helpen buren om van ergernis naar oplossing te komen.
‘Het is een enorme uitdaging om mensen uit de frustratie te helpen’
Buurtbemiddeling Dijk en Waard is ontstaan uit de vroegere buurtbemiddelingsteams van Heerhugowaard en Langedijk. Na de fusie in 2022 zijn deze samengevoegd tot één organisatie voor de hele gemeente. Buurtbemiddeling wordt uitgevoerd door getrainde vrijwilligers en is een samenwerking tussen gemeente Dijk en Waard, Wonen Plus Welzijn en de woonstichtingen.
Van burenruzie naar vrijwilligerswerk
Marian Verheugd is al lange tijd actief als buurtbemiddelaar en woont in Heerhugowaard. Haar weg naar dit werk begon bij een eigen burenconflict. “Er werd geluidsoverlast ervaren door mijn puberende kinderen. De muziek stond soms hard, maar de buren belden meteen de politie. Toen was het al een juridisch geschil en te laat voor buurtbemiddeling.” Het liet haar niet los. “Ik dacht: wat jammer dat we niet eerder samen, of anders met een neutrale derde aan tafel hebben gezeten. Ik kwam in contact met iemand van buurtbemiddeling en heb mij zelf aangemeld als buurtbemiddelaar. Ik wilde graag dat andere buren wél op tijd hulp krijgen.”
Uit de frustratie
De werkwijze is nog steeds hetzelfde. Eerst gaan de bemiddelaars langs bij de bewoner die een melding heeft gedaan. Dat gesprek duurt meestal zo’n drie kwartier. Daarna gaan zij direct door naar de andere partij. Zonder afspraak. “Die doet dan vaak verbaasd de deur open”, lacht Marian. “Maar in de meeste gevallen komt er toch meteen een gesprek.”
Het succes van buurtbemiddeling staat of valt bij de bereidheid van de buren om er samen uit te komen. “Het is een enorme uitdaging om mensen uit de frustratie te helpen. Juist het feit dat je daarin wat kunt betekenen motiveert ons enorm.”
‘Veiligheid gaat voor alles’
Miranda Edens uit Sint Pancras is sinds 2022 buurtbemiddelaar en heeft een eigen praktijk voor mediation, coaching en personeelsadvies. Tijdens de mediationopleiding kwam ze in contact met buurtbemiddeling. “Het leek mij een mooie uitdaging en een uitstekende manier om het vak in de praktijk te leren”, vertelt ze. “Je krijgt eerst een tweedaagse basistraining. Daarna ga je in duo’s op pad. Veiligheid gaat voor alles.”
Buurtbemiddeling werkt nauw samen met politie, handhaving, woningcorporaties en de gemeente. Er is altijd eerst een veiligheidscheck bij signalen van onveiligheid. “Als een situatie niet veilig is, nemen andere professionals het over”, zegt Miranda. Ook taal en cultuur spelen soms een rol. “We gebruiken dan een vertaalapp of communiceren met handen en voeten”, vertelt Marian. “Het belangrijkste is dat iedereen zich gehoord voelt.”
Training en terugkombijeenkomsten
De opleiding van de vrijwilligers is intensief en veelzijdig. In de basistraining leren zij de methodiek, gespreksvaardigheden en hoe zij neutraal blijven. Daarna krijgen zij elk jaar verdiepingstrainingen over thema’s zoals culturele verschillen, omgaan met agressie en polarisatie. Ook zijn er vrijwilligersbijeenkomsten. Vrijwilligers ondersteunen elkaar dan en leren van elkaars ervaringen. Zo blijven zij groeien in hun rol.
Herstel van het gesprek
De kracht van buurtbemiddeling zit volgens Marian en Miranda in het herstellen van het gesprek. “Een burenruzie ontstaat vaak als buren niet of niet langer met elkaar praten”, legt Marian uit. “Er is dan veel emotie, onbegrip en aannames. Die kloppen in de praktijk vaak niet.”
Tijdens het bemiddelingsgesprek zitten beide buren aan tafel op neutraal terrein, bijvoorbeeld in een wijkcentrum of buurthuis. Twee vrijwillige bemiddelaars begeleiden het gesprek. “Wij zijn neutraal”, zegt Miranda. “Wij luisteren, stellen vragen, vatten samen en letten op emoties. Zo ontstaat er ruimte om elkaar weer te horen.” De bemiddelaars proberen zelf zoveel mogelijk op de achtergrond te blijven. “Wij structureren het gesprek”, zegt Marian. “Maar de afspraken worden door de partijen zelf gemaakt. Dat is belangrijk. De oplossing komt van de buren zelf.”
Achter elke klacht zit een verhaal
De meldingen gaan vaak over geluidsoverlast, een heg of boom, parkeren of spelende kinderen. Toch gaat het bijna nooit alleen daarover. “Er zit bijna altijd een diepere laag onder”, zegt Miranda. “Onbegrip, stress, zorgen, eenzaamheid. Als dat zichtbaar wordt in het gesprek, verandert de sfeer.”
Miranda vertelt over een voorbeeld dat haar altijd bijblijft. “Een bewoner klaagde over spelende kinderen in de tuin. Ze werd gek van de trampoline. Tijdens het gesprek bleek dat zij en haar partner zelf geen kinderen konden krijgen. Het geluid deed pijn en was confronterend. Toen dat op tafel kwam, ontstond er begrip. De buren gingen anders naar elkaar kijken en drinken sindsdien weleens een kop koffie samen.”
Niet altijd een gesprek, wél altijd beweging
Het lukt niet in elke zaak om een gezamenlijk gesprek te organiseren. Soms wil één van de buren echt niet. “Drie keer nee is bij ons echt nee”, zegt Miranda. “Dan stoppen wij de bemiddeling. Maar ook dan gebeurt er iets. Mensen weten: er is iemand langs geweest. Dat geeft al beweging.”
Voor situaties waarin buren niet met elkaar om tafel willen, bestaat buurtcoaching. “Dan worden bewoners geholpen om anders met de situatie om te gaan”, legt Marian uit. “Niet met de vraag: hoe verander ik mijn buren? Maar: wat kan ík doen om mijn eigen woongenot te verbeteren?”
Nazorg geeft extra rust
Na een bemiddeling stopt het contact niet meteen. Ongeveer zes weken later bellen de bemiddelaars beide buren om te vragen hoe het nu gaat en of de afspraken werken. Het is belangrijk om de situatie in de gaten te blijven houden. Het komt weleens voor dat een burenruzie na een succesvolle bemiddeling toch weer oplaait. In een beperkt aantal gevallen volgt dan een tweede bemiddelingsgesprek. Deze nazorg geeft rust en helpt voorkomen dat problemen opnieuw groter worden.
Advies aan inwoners
Wat zouden Marian en Miranda willen meegeven aan mensen die overlast ervaren? Miranda: “Ga eerst rustig in gesprek met uw buren. Vertel vanuit uzelf wat u ervaart, zonder verwijten. Lukt dat niet? Schakel dan buurtbemiddeling in. Wacht vooral niet te lang. Politie inschakelen kan altijd nog. Dat moet niet de eerste stap zijn.”
Marian: “U hoeft geen vrienden te worden met uw buren. Maar samen zoeken naar een oplossing maakt niet alleen uw straat, maar vooral uw leven vaak een stuk prettiger. En dat is veel waard.”
Buurtbemiddeling is gratis, vrijwillig en vertrouwelijk. “Elke keer dat we horen dat het weer goed gaat in de straat”, sluit Marian af, “weet ik: dit werk doet ertoe.”
Informatie over Buurtbemiddeling in Dijk en Waard: www.dijkenwaard.nl/buurtbemiddeling.