Ontmoet de familie van Brederode

Reinout van Brederode was trots op zijn naam en het familiewapen van de Brederodes. Toen hij in 1633 overleed, kreeg hij een plechtige uitvaart in Den Haag. Daarna werd hij begraven in de grafkelder van het kerkje in Veenhuizen. In die tijd had de naam Brederode nog een bijna legendarische klank.

Reinout kwam uit een zijtak van de familie. Zijn vader Lancelot was een buitenechtelijk kind van Reinoud III, de elfde heer van Brederode. Toch was de familie zo bekend en machtig, dat ook verre familieleden en mensen van minder officiële afkomst meeprofiteerden van die status. De voorouders en familieleden van Reinout van Brederode speelden op belangrijke momenten een rol in de Nederlandse geschiedenis. De adellijke hoofdtak van de familie bestaat al bijna 350 jaar niet meer, maar de geschiedenis van de achttien Heren van Brederode (ongeveer van 1180 tot 1679) blijft interessant en vol gebeurtenissen.

Onder hen waren ridders in harnas, belangrijke dienaren van de graaf, diplomaten en leiders van opstanden. Wat ze allemaal gemeen hadden, was dat ze trots en eigenwijs waren. Waar de Brederodes kwamen, was er vaak onrust of gedoe.

De familie van Brederode was een van de oudste en belangrijkste adellijke families in Holland. Al rond 1250 vochten de eerste Brederodes als ridders en legerleiders voor de graven Willem II en Floris V in hun strijd tegen de West-Friezen.

Rond 1280 begon de bouw van hun kasteel bij Santpoort, nu bekend als de Ruïne van Brederode. De naam ‘Brederode’ betekent waarschijnlijk een breed stuk ontgonnen bos, dat ze als leen kregen van de graaf. Onder Willems zoon Dirk werd het kasteel uitgebreid tot een indrukwekkend waterkasteel, vergelijkbaar met het Muiderslot.

De resten van Willem en zijn vrouw Hillegonda van Voorne zijn in de jaren 1960 gevonden in de Engelmunduskerk in Velsen. Hun skeletten zijn gebruikt om levensgrote figuren te maken, die nu te zien zijn in het Huis van Hilde in Castricum. Willem draagt een tuniek en schild met het familiewapen: een rode klimmende leeuw met een blauwe balk en drie hangers. Die leeuw is ook het symbool van de graven van Holland, waarmee de familie haar afkomst wilde benadrukken.

De familie liet indrukwekkende kastelen bouwen en gaf opdrachten aan beroemde kunstenaars. Daardoor hebben we nu waardevol erfgoed zoals portretten, boeken, glas-in-loodramen en grafmonumenten.

De eerste leden van de familie Brederode bestuurden vanuit hun kasteel bij Santpoort een gebied tussen Haarlem, Zandvoort, Velsen en Spaarndam. Al snel breidden ze hun macht uit, mede dankzij schenkingen, erfenissen, aankopen en slimme huwelijken. Binnen een paar generaties werden ze heren van tientallen gebieden, van Noord-Holland tot Zeeland en van Utrecht tot Dordrecht.

In de latere jaren van zijn leven werd Reinout meestal aangeduid als heer van Veenhuizen of baron van Wesemberg. De titel ‘heer van Brederode’ was voorbehouden aan het hoofd van de officiële familietak. Vanaf 1620 was dat Johan Wolfert van Brederode, een jongere achterachterneef van Reinout. Johan Wolfert was waarschijnlijk de succesvolste Brederode. Hij had een indrukwekkende militaire loopbaan en werd een belangrijke generaal in de oorlog tegen Spanje. In Den Haag hoorde hij bij de hoogste kringen.

Zijn eerste huwelijk met Johanna van Nassau-Siegen bracht hem in contact met de familie van Oranje. Dankzij zijn goed betaalde werk was Johan Wolfert zeer rijk. Hij stond op de negende plaats van rijkste Nederlanders in de Gouden Eeuw, met een vermogen van ongeveer een miljoen gulden.

Johan Wolfert kreeg met zijn twee vrouwen maar liefst 21 kinderen. Toch kon hij niet voorkomen dat de hoofdtak van de familie snel uitstierf. Door hoge kindersterfte bereikten slechts twee zonen de volwassen leeftijd. De oudste stierf jong na een val van zijn paard. De jongste, Wolfert, bleef ongehuwd en kinderloos en overleed in 1679. Hij was de achttiende en laatste heer van Brederode uit de hoofdtak. Bij zijn begrafenis werd het familiewapen gebroken en meegegeven in het graf, als teken dat niemand het meer mocht dragen. Nog geen 25 jaar na de dood van Johan Wolfert was de adellijke lijn van de Brederodes officieel beëindigd.